In september kwam het Rekenhof voor de dag met een vernietigend rapport over de aanpak van Metro 3. In het Brussels Parlement roken de partijen bloed. Er zijn zware fouten gemaakt en die moeten we blootleggen, was de algemene teneur. Maar na vier dagen hoorzittingen kan ik maar één tussentijdse conclusie trekken: we hadden dit veel vroeger moeten doen. In vier zittingen is de noodzaak van een metro nog nooit zo duidelijk aangetoond, en is de aanpak, alvast tot aan de aanbesteding van Noord–Bordet (ik kom daarop terug), normaal verlopen.

De opeenvolgende sprekers hebben haarfijn aangetoond, chiffres à l’appui, dat we deze metro nodig hebben voor de Brusselse mobiliteit. Niet één studie, maar opeenvolgende onafhankelijke studies hebben dit bevestigd. Het is geen luxeproject, maar een logische lijn. “Met veel trammetjes, zoals ARAU voorstelt, zal je het niet trekken.” vatte Alain Flausch het vandaag samen. Ook de noodzaak van een tolheffing, oftewel Smart Move — het project voor een slimme autobelasting dat Sven Gatz lanceerde — werd bevestigd. Waarom is Smart Mover er nog niet? is de vraag. En dus niet: waarvoor dient die metro?

De problemen aan het Zuidpaleis en de meerkost voor het omvormen van de premetro tot metro tussen Albert in Sint-Gillis en het Noordstation vallen binnen de normale problemen die werken van deze omvang met zich meebrengen. De uitgaven voor de metro zijn tot op heden integraal gedragen door Beliris, het federaal fonds voor Brussel, en liggen dus niet aan de basis van het huidige Brusselse deficit. Daar zijn andere slokop posten voor verantwoordelijk. De taakverdeling tussen Beliris en de MIVB was goed en werkte tot nu toe naar behoren. De aankoop van treintoestellen en signalisatie om de snelheid, veiligheid en capaciteit op de huidige en toekomstige lijnen te verhogen, heeft intussen al aantoonbare meerwaarde opgeleverd. Die investeringen renderen nu al.

Voor wie hoopte dat de bijzondere commissie een proces tegen de metro zou worden … het tegendeel is waar. En wie rekende op schandalen, leugens of corruptie blijft voorlopig op zijn honger.Niet van dat allemaal.

Maar waarom is het Metro 3-dossier dan wél zo problematisch? Het volstaat om naar de tabel met de geplande uitgaven in het rapport van het Rekenhof te kijken. Het project ontspoort in 2023, bij de offerte voor het traject tussen het Noordstation en Bordet in Evere. Niet zozeer de kost van de tunnel zelf, maar de kost van de stations, én de risico’s en de werkvoorwaarden die aan de aannemer werden opgelegd, liggen aan de basis van het buitensporige bod.

Het wordt uitkijken naar de hoorzittingen hierover: alles lijkt erop te wijzen dat de controle over het project verloren ging bij de opmaak van dit bestek Noord-Bordet. Alles lijkt erop te wijzen dat er de voorbije jaren geen piloot meer in de cockpit zat van het project, of dat de piloot niet wou vliegen? Een project verlamd door gebrek aan geloof, of door interne weerstand? Een breed gedragen project, met een enorme impact op mobiliteit, stedelijke levenskwaliteit en economie, lijkt te zijn opgeofferd aan … ? Hopelijk zullen de komende hoorzittingen dat wel verduidelijken.

Tot op heden hebben ze vooral duidelijk gemaakt hoezeer we de metro eigenlijk nodig hebben, en welke buitenkans we dreigen mis te lopen.

Imane Belguenani is parlementslid in het Brussels Parlement.
Ze is fractievoorzitster voor Open Vld Brussel.